Ինչո՞ւ են հայկական ազգանուններն ավարտվում «ՅԱՆ»-ով. պատմության հետքերով

Ինչպես բոլորին հայտնի է, հայկական ավանդական ազգանունների մեծ մասն ունեն «-յան» վերջավորություն՝ Պողոսյան, Գևորգյան, Խաչիկյան, Լևոնյան: Այսօր Հայաստանում ազգանունների գրեթե 90%-ը վերջանում է «յան»-ով:

Ի՞նչ է նշանակում «յան»

Յան նշանակում է ծագում որոշակի ընտանիքից: Օրինակ, եթե ազգանունը Խաչատրյան է, սա նշանակում է, որ այս մարդու նախնին եղել է Խաչատուր (Խաչատր-Յան): Սովորաբար ազգանունները տալիս էին ընտանիքի ամենատարեց տղամարդու անունով: Հետագայում «յան»-ին ավելացան մասնագիտություններ (նալբանդ – դարբին) – «յան», դարձավ Նալբանդյան: Ես նույնիսկ լսել էի Ստամբուլի հայկական ազգանունը` թուրքական Ստամբուլ քաղաքի անունից:

Որտեղի՞ց է առաջացել ազգանվան այդ վերջավորությունը

Համաձայն մի վարկածի՝ այս ավարտը լատիներենից է եկել հենց Հռոմեական կայսրության հետ հայկական հարևանության ժամանակ, ըստ մեկ այլ վարկածի՝ պարսկերենից:

Ըստ որոշ պատմիչների՝ դեռևս 4-րդ-5-րդ դարերում Հայաստանում գոյություն ունեին ազգանուններ, որոնք ավարտվում էին «յանց»-ով: Ժամանակի ընթացքում վերջին «ց»-ն անհետացավ, մնաց միայն «յան»-ը, որը հետագայում վերածվեց «յան»-ի: Բայց որոշ տեղերում «յանց»-ով ազգանունները դեռ գոյատևում էին: Օրինակ՝ ոչ բոլորը գիտեն, որ Եվգենի Պետրոսյանի իրական անունը Պետրոսյանց է:

Հայոց լեզվում «յան»-ին կարելի է ավելացնել գոյականներ` նրանցից ածականներ ստանալու համար: Օրինակ, եթե «Ամերիկա» բառին «յան» ավելացնեք, կստանաք «ամերիկյան»: Եթե ծիրանը աճեցվում է հայտնի Արարատյան դաշտում, ապա հայերն ասում են. «Սա պտուղ է Արարատյան հովտից»:

Երևանում կարող եք քայլել Կիևյան, Մոսկովյան փողոցներով:

Ինչո՞ւ «յան»-ն  այդքան տարածում ստացավ

Համաձայն մի վարկածի՝ ավարտվող «յան»-ը տարածված է եղել միջնադարում, որպեսզի ցույց տա հենց դրանց կրողների հայկական ծագումը:

Ի դեպ, մոլդովացիների կամ իրանցիների մոտ երբեմն կարելի է հանդիպել տեղական ազգանունների, որոնք նույնպես ավարտվում են «յան»-ով (ian): Այնուամենայնիվ, նման ազգանունների կրողները ոչ մի առնչություն չունեն հայերի հետ:

Ամենակարդացված

Խորհրդային վիրաբույժի բաղադրատոմսը. ինչպես սպանել գրիպը հենց առաջին ժամերի ընթացքում
Զգույշ եղեք, երբ ցավում է որովայնի վերին ձախ հատվածը. որովայնի ցավերի ամբողջական քարտեզը
8 բան, որ տղամարդիկ անում են ՄԻԱՅՆ այն կնոջ հետ, ում սիրում են
7 անսպասելի փորձություն հարցազրույցների ժամանակ, որոնց օգնությամբ գործատուները ստուգում են իրենց թեկնածուներին
5 բան, որ չի կարելի անել ուտելուց հետո
Ուղեղի համար վտանգավոր 10 սովորություն, որոնցից պետք է անհապաղ ազատվել
11 ձմեռային հնարք, որոնց չտիրապետողները ջերմության համար կրկնակի են վճարում
Պատասխանիր 9 պարզ հարցի, և մենք կասենք՝ արդյոք առողջ է քո լյարդը. ստուգիր հենց հիմա
Ինչպե՞ս ազատվել մաշկի ավելորդ մսագնդերից

Վերջին լուրեր

Իմանալով այս 9 խորամանկ հնարքների մասին՝ պետք չի լինի մազերն ամեն օր լվանալ
4 բառ, որոնք կարող են պահպանել ձեր ընտանիքը, կարիերան և նույնիսկ կյանքը
Զրույցի 5 հետաքրքիր թեմաներ, որոնց օգնությամբ կարող եք դուրս գալ առաջին ժամադրության ժամանակ ստեղծված անհարմար իրավիճակից
13 մոտիվացնող մտքեր, որոնք կարող են փոխել ձեր կյանքը
«Ինչքան գույներ պակասեցին…»․ Սարգիս Գրիգորյան
Թեստ. Ընտրեք քթի ձևը և մենք կբացահայտենք Ձեր բնավորության գաղտնիքները
Կենդանակերպի ամենաչար և վտանգավոր նշանները
Արդյունավետ պիլինգ դեմքի համար տնային պայմաններում
Ինչպես պատրաստել կարտոֆիլ թագավորական ձևով