«Օրենքով գող» Կարլեն Թովմասյան՝ Երևանի Աբովյան փողոցի լեգենդը

Խորհրդային ժամանակ Հայաստանում չի եղել Սվո Ռաֆից (Բաղդասարյան) ավելի հայտնի «օրենքով գող»: Բարձրագույն գողական տիտղոսը Ռաֆայելն ստացել է բավականին ուշ՝ 42 տարեկան հասակում, 1972թ.: Այդ ժամանակ նա հետևում էր թողել հանցագործությունների հարուստ ցանկ և ազատազրկման վայրերում գտնվելու երկարատև ժամանակամիջոց: Ընդհանուր առմամբ, Սվո Ռաֆոն «վաստակել է» դատարանների 15 դատավճիռ և գաղութների ու բանտերի 34 տարի:

Կյանքի վերջին տարիները «օրենքով գողն» առանց ելումուտ անելու անցկացրել է Մոսկվայում, որտեղից սկսել է զբաղվել շատ գլոբալ գաղտնի գործողություններով՝ ներառյալ Արցախի աշխարհազորայիններին սպառազինության մատակարարումը:

Սվո Ռաֆի կապերը տարածվում էին մինչև ԱՄՆ, Գերմանիա և ԲեՆիԼյուքսի երկրներ: 1992թ. դեկտեմբերին նրան ձերբակալել են «Մինսկ» մոսկովյան հյուրանոցում, իսկ հյուրանոցային համարում հայտնաբերել շատ հազվագյուտ՝ խլացուցիչով IGRAM ատրճանակ-գնդացիր: Կես տարի անց Ռաֆայել Բաղդասարյանը առեղծվածային մահանում է «Լեֆորտովո» քննչական մեկուսարանում պաշտոնական վարկածով՝ ինֆարկտից, իսկ ոչ պաշտոնական վարկածով՝ բռնի մահով: Վառ անհատականության ճաճանչներում, ինչպիսին էր անկասկած Սվո Ռաֆը, խամրում էին այլ հայկական գողեր, որոնց շարքում հատուկ տեղ է զբաղեցնում Գիժ Կարլենը (Թովմասյան):

Կարլեն Սերոբովիչը ծնվել է Սվո Ռաֆից ընդամենը մեկ տարի առաջ, սակայն գողական թագն ստացել է պատանի տարիքում, դեռևս Իոսիֆ-Կոբայի օրոք, հետպատերազմական 1949թ.: Նա երբեք չէր պատմում նրանց մասին, ովքեր իրեն «ընտանիք» են ընդունել և ընդհանրապես չէր սիրում ընդարձակվել իրադարձություններով ու հանդիպումներով հարուստ իր կյանքի մանրամասների մասին՝ լեզուն ատամների հետևում պահելով և կատակներով ազատվելով պնդերես զրուցակիցներից:

Համարյա ամբողջ կյանքի ընթացքում Կարլեն Թովմասյանը ապրեց Երևանում մինչհեղափոխական կառույց հանդիսացող տանը, Աբովյան փողոցում: Այժմ դրա առաջին հարկում տեղ է գտել իտալական պիցցերիան: Տերերը կարող էին շահույթ ստանալ Կարլենի անվան բրենդով: Հազիվ թե այնտեղ երբևէ կտեղադրեն հուշատախտակ, սակայն տարեց կենվորի փառքի մասին շատ հարևաններին քաջ հայտնի էր: Կարլենը հայտնի ֆիգուր էր ամբողջ Հայաստանի մասշտաբով:

Դժվար է պարզել, թե քանի «ընթացք» կա հեղինակավոր հայի հաշվին: Հաստատ հայտնի է, որ 1974թ. նա գտնվել է Երևանի բանտում, իսկ 2004թ. 74 տարեկանում արտաքսվել է Կրասնոդարի երկրամասից՝ «կեցության կանոնների խախտման համար» ձևակերպմամբ: Ի՞նչ էր արել ալեհեր Կարլեն Թովմասյանը Սև ծովի ափին, որտեղ բնակվում է Ռուսաստանում ամենաբազմաթիվ հայկական հայրենակցությունը:

Քրեական աշխարհում նրան գիտեին Գիժ Կարլեն մականվամբ: Ամեն ինչ Կարլենի մոտ հոգեկան առումով նորմալ էր, սակայն նա միշտ աչքի էր ընկնում հանրաճանաչ նորմերի խախտմանը սահմանակցող էքսցենտրիկ արարքներ անելու մղումով: Նույնիսկ կյանքի օրոք վերջին լուսանկարներում ծերունու աչքերում կարելի է տեսնել հանդգնության և տաքարյունության կայծեր: Երիտասարդ տարիներին բանտում նա պատժից խուսափելու համար փորձում էր գժություն նմանակել: Բոլոր հնարավոր տարբերակներից Գիժ Կարլենը ընտրել էր ամենաարդյունավետներից մեկը: Նա բժիշկներին չգանգատվեց իր վրա թռչկոտող սատանաներից կամ չանվանեց իրեն Նապոլեոն, այլ մարդու կղկղանքից նռնակներ էր ծեփում և դրանք նետում միլիցիոներների վրա:

Մեկ այլ վարկածով նա խցակցի հետ գրազ էր եկել և հաղթել, իր համար օգուտ քաղելով կատարել բանտարկության ժամանակ անմիտ արարք: Շարունակել անազատության մեջ պահել նման ոչ ադեկվատ անձի ոչ ոք այլևս չէր ուզում: Կարլենը ազատություն ձեռք բերեց, իսկ նրա անվանը կցվեց մասնիկ, որն ամբողջ կյանքում մնաց նրան ծեփված:

Մեկ ուրիշ անգամ՝ գողական հավաքին հրավիրված լինելով, նա ներկայանում էր դրան թեթև վարքի երկու աղջիկների ուղեկցությամբ, ինչը նույնպես հակասում է վարքի կանոններին՝ ոչ թե կարգին հասարակության, այլ գողականին: Մասնագիտության առումով գործընկերների դիտողություններին Կարլենը գերադասեց չարձագանքել: Նույնպես մեկ այլ վարկածով աղջիկները դեպքի կարևոր ականատեսներ էին, որը հանդիպման ժամանակ ենթակա էր քննարկման:
Մեկ անգամ գողեր Ձեթոն (Գրիգորյան) և Ասո Լենինականսկին (Պետրոսյան), բորբոքված Կարլենի վարքագծից, ստանձնեցին նրան տուն հասցնել, սակայն «օրենքով գողին» իջեցրել են բաց դաշտում և հեռացել:

Ընդհանրապես Ասո Լենինականսկու հետ նրա հարաբերությունները լավը չէին: Երեք անգամ Գիժ Կարլենը գողական «թագ»-ից Ասոյի հեռացման նախաձեռնողն է եղել: Ասոն համառորեն վերականգնում էր կարգավիճակը: Նրանց յուրօրինակ պատերազմը ձգվեց մեկուկես տասնամյակ: Ընդ որում, դրա նախաձեռնող Կարլենն արդեն գտնվում էր կյանքի յոթերորդ տասնամյակում, և երկար տարիների ընթացքում ցրիվ տրված քարերը հավաքելու և հավերժի մասին խորհելու փոխարեն պատանեկան տաքարյունությամբ դավեր էր նյութում փոքր-ինչ ավելի երիտասարդ, սակայն ոչ պակաս պատկառելի և հայտնի գողին Գյումրիից:

Կոնֆլիկտի ակունքները կարող են թաքնված լինում նրանում, որ Կարլենն ու Ասոն մեծապես տարբերվում էին հասարակական կյանքում զբաղեցրած իրենց դիրքով: Եթե Կարլենը չէր սիրում դուրս պրծնել հասարակություն, ապա Ասոն լայնորեն հայտնի էր հարազատ Գյումրիում: Նա հավասարի պես շփվում էր իշխանության հետ, նրան հաճախակի կարելի էր տեսնել պաշտոնական միջոցառումներին:

Մեկ անգամ նա մասնակցում էր խորհրդային ժամանակներում մոռացված Հայաստանի հերոս Գարեգին Նժդեհի հուշարձանի բացմանը:

Միգուցե այդ իրադարձությունը դարձավ Կարլենի համբերությունը լցրած կաթիլը: Բանն այն է, որ «օրենքով» գողի մեծահարգ տոհմում շատ ազգականներ կային, ովքեր զոհվել են Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ, իսկ Նժդեհը, թեև համարվում է երկրի անկախությանը կյանքը տված պատմական գործիչներից մեկը, սակայն պատերազմական տարիներին նկատվել էր գերմանացիների հետ համագործակցելու մեջ:

Ճակատագիրը լիովին կարող էր հանդիպեցնել Գիժ Կարլենին ու Գարեգին Նժդեհին մեկ բանտում կամ մեկ խցում: Նժդեհը մահացել է 1955թ. Վլադիմիրսկի Ցենտրալում, իսկ Կարլենը այդ թվերին արդեն «օրենքով» գող էր և կարող էր նույնպես գտնվել բանտարկության մեջ այդ բանտում:

Նժդեհին պատվելուն Ասոյի մասնակցությունից շատ չանցած Գիժ Կարլենը Լփուստ Աշիկ Լենինականսկու (Զաքյան) և Նիկալի (Բարսեղյան) հետ միասին դատավճիռ կայացրեցին՝ Ասո Լենինականսկին «գող չէ»: Ասոն պատասխանեց միայն 2 տարի անց, երբ հավաքի ժամանակ ավելի վաղ հիշատակված Ձեթոն, Բորիս Տղա Ավախին (Ադամյան) և Խոյը (Խոեցյան) կայացված որոշումը չեղյալ հայտարարեցին:

1999թ. Կարլենը Մաիսիկ Կիրովականսկու (Կարապետյան) և Կամո Գորկովսկու (Սաֆարյան) ընկերակցությամբ վերադարձավ Ասոյի հարցին: Նորից նրանից թռավ «թագը»: Ասո Լենինականսկին համբերում էր 3 տարի մինչև Վովա Վյատլագը (Մարտիրոյան), Վզգոն (Ներսեսյան) և Մկանը (Փիլոյան) նորից իրենց եղբայրը չհամարեցին հեռացվածին:
Ընդամենը մեկ տարի է անցել այն ժամանակից, երբ երրորդ անգամ Գիժ Կարլենը մարտի մեջ էր մտցրել ծանր արտիլերիան՝ ի դեմս անձամբ Դեդ Հասանի (Ուսոյան) և կրկին Կամո Գորկովսկու: Անձամբ Ռուսաստանի գողական աշխարհի գլխավոր տեր ու տնօրենների վրա դուրս գալու հնարավորությունը կարող էր վկայել միայն Թովմասյանի իսկապես բարձր հեղինակության մասին: Ասո Լենինականսկին ստիպված էր հաշտվել պարտության հետ:
Այդ բուռն իրադարձությունների մասնակիցներից որևէ մեկն այլևս չկա, և ոչ ոք չի կարող մանրամասներ հայտնել: 2013թ. այս աշխարհից հեռացավ Խոյը, իսկ նրանից հետո հաջորդ տարվա սկզբին՝ ինքը Ասոն: Հեռավոր Լոս Անջելեսում ազգականները շուտով հրաժեշտ տվեցին Ձեթոյին:

Գիժ Կարլենը մահացավ 2015թ. օգոստոսին Երևանի բնակարանում և թաղվեց 3-րդ գյուղի գերեզմանոցում: Հեռակա բանավեճում նա նորից առաջ կանցնի իր մրցակցից նրանից մեկուկես տարի ավել ապրելով: Ցուցակում վերջինին՝ Վզգոյին թաղեցին 2016թ.: Հայ «օրենքով» գողերն աչքի են ընկնում նախանձելի երկարակեցությամբ:
Կյանքի օրոք Գիժ Կարլենը թողել է գողական գործի 4 շարունակողներ: Նրանցից երեքն արդեն չկան, նրանք են Գլազ Երևանսկին (Դավթյան), ով սպանվել է նենգ 90-ներին, Յարոսլավլում, Կարտոլ Երևանսկին (Գեղամյան), օվերդոզայից ծռված, և Անդո Սորոկովինան (Միքայելյան), ով մահացել է Արտաշատում 1983թ.: Չորրորդ սանիկը Նորո Յոնջլախսկին է (Ղազարյան) չի արդարացրել ծերունու վստահությունը՝ զրկվելով տիտղոսից այն ձեռք բերելուց միայն մեկ ամիս անց:

Նրանք, ովքեր վերջին տարիներին հանդիպում էին Կարլեն Թովմասյանին, 80-ամյա ծերունու մոտ նկատում էին առանձնահատուկ հումոր և անցկացրած կյանքի և դրանից առաջիկա հեռացման հանդեպ փիլիսոփայական վերաբերմունք: Գիժ Կարլենը շատ համեստ, սակայն բաց էր ապրում: Նրա բնակարանի դուռը հաճախ մարդիկ էին թակում, ովքեր նրանից խորհուրդ կամ օգնություն էին հայցում: Նա ոչ ոքի չէր մերժում, անկեղծ հոգատարություն դրսևորելով անգամ իրեն անհայտ եկողների ճակատագրի հանդեպ: Հարևաններն ու հարազատները խոսում են, որ նա իր ողջ կյանքի ընթացքում ոչ ոքի վատություն չի արել՝ ձգտելով միշտ արդարացի լինել:

Աղբյուր` Փաստինֆո

Ամենակարդացված

«Երեխայի ուսերին դրված ամենածանր բեռն իր ծնողների չստացված կյանքն է». հոգեբան Գուստավ Յունգի 15 մտքերը կփոխեն ձեր ամբողջ կյանքը
Ամենաճշգրիտ հորոսկոպը 2020 թվականի համար
Հորոսկոպի նշանների ինտիմ գաղտնիքները
20 հարսնացուներ՝ հարսանեկան շպարից առաջ և հետո
«Կնոջ ու տղամարդու միջև ընկերությունն անհնար է. սեր, ատելություն, կիրք, ցանկություն, բայց ոչ ընկերություն». Օսկար Ուայլդի 20 մտքերը, որոնք պետք է կարդալ ամեն օր
Ժամանակակից էթիկետի ոսկե կանոններ, որոնք պետք է իմանա իրեն հարգող յուրաքանչյուր մարդ
Ինչպես դառնալ ավելի ինքնավստահ. 10 ոսկե խորհուրդ
«Որքան պրիմիտիվ է մարդը, այնքան ավելի մեծ կարծիք ունի ինքն իր մասին». Էրիխ Մարիա Ռեմարկի 20 մտքերը, որոնք պետք է հիշել ամբողջ կյանքում
«Հիշի՛ր, եթե մի բան կարող ես փողով գնել, ուրեմն՝ այն արդեն էժանագին է». Օշոյի՝ կյանքը տակնուվրա անող 15 մտքերը

Վերջին լուրեր

Էլեգանտ casual. 10 հիասքանչ ու կատարյալ կերպար
«Հնարավոր չէ միշտ հերոս լինել, բայց կարելի է միշտ մարդ մնալ»․ Յոհան Գյոթեի 20 մտքերը, որոնք միանգամից կշրջեն ձեր կյանքը
Թեստ. Ի՞նչ է պատմում Ձեր դեմքի ձևը Ձեր մասին
Ահա, թե ինչ կարող է պատմել Ձեր սրտի գիծը Ձեր սիրո մասին
Կնոջ բնավորությունը՝ ըստ եղունգների նախընտրած գունաներկի
Ընտիր խմոր՝ տարբեր միջուկներով կարկանդակների համար
Թեստ. Գուշակեք երկիրը՝ նայելով այս սմայլիկներին
Խորամանկ հնարքներ, որոնց մասին պետք է իմանան բոլորը
Թեստ. Որքա՞ն լավ գիտեք Սուրբ գիրքը